Μούσες και Σειρήνες

Τις Μούσες εκτός από τη Βοιωτία, τις λάτρευαν και σε άλλα μέρη της Ελλάδας όπως στην Πιερία, εκεί που γεννήθηκαν, στην Κρήτη και αλλού. Σύμφωνα με ένα μύθο στην Κρήτη έγινε αγώνας τραγουδιού μεταξύ Μουσών και Σειρήνων. Στον αγώνα επικράτησαν φυσικά οι Μούσες και τιμώρησαν τις φαντασμένες Σειρήνες κόβοντας τα φτερά τους. Ύστερα εκείνες έπεσαν στη θάλασσα και πνίγηκαν, ο τόπος ονομάστηκε Άπτερος.

Τα φτερά τους οι Μούσες τα έκαναν στεφάνια στα κεφάλια τους. Η Μελπομένη, που ήταν η μητέρα των σειρήνων, αρνήθηκε να στεφανωθεί και να χαρεί με τη δυστυχία των θυγατέρων της.

Ο αγώνας των Μουσών με τις εννεά κόρες του βασιλιά Πίερου

Κάποτε οι Μούσες διαγωνίστηκαν στο τραγούδι με τις εννιά κόρες του Πιέρου, βασιλιά της Πιερίας. Μόλις άρχισαν να τραγουδούν οι κόρες του Πίερου έπεσε σκότος βαθύ σ` όλη την γύρω περιοχή. Όταν άρχισαν να τραγουδούν οι Ελικωνιάδες Μούσες έλαμψε πάλι το φως του ήλιου. Όλα τα κινητά πράγματα του κόσμου μαγεύτηκαν από τις μελωδίες και ακινητοποιήθηκαν,  οι ποταμοί, η θάλασσα, τα άστρα και ο Ουρανός, για να ακούσουν το τραγούδι. Ο Ελικώνας μαγεμένος άρχισε να αιωρείται προς τον Ουρανό. Τότε ο Ποσειδώνας φοβήθηκε  μήπως το όρος φτάσει πολύ ψηλά και τρυπήσει το θόλο του Ουρανού και οι άνθρωποι ανέβουν στον τόπο της κυριαρχίας των θεών γι’ αυτό  έστειλε το γιο του, τον Πήγασο, το  φτερωτό άλογο, να επαναφέρει το όρος στη θέση του. Χτύπησε με δύναμη την οπλή του ο  Πήγασος την κορυφή του Ελικώνα και το όρος κάθισε πάλι στη Γη. Στο σημείο που το χτύπησε ανέβλυσε νερό και δημιουργήθηκε η πηγή Ιπποκρήνη. Οι κόρες του Πίερου αναγνώρισαν την ήττα τους και σιώπησαν. Οι Μούσες τότε εξοργίσθηκαν που δεν μίλησαν και μεταμόρφωσαν τις κόρες του Πίερου σε όρνεα, να κράζουν σε όλη τους τη ζωή με αποκρουστικές φωνές. Η πηγή  Ιπποκρήνη βρίσκεται σε υψόμετρο 1280 μέτρα.

Ουρανία, Καλλιόπη

Η Ουρανία ήταν προστάτιδα των ουρανίων σωμάτων και της αστρονομίας. Την παρίσταναν κρατώντας διαβήτη στο ένα χέρι και την ουράνια σφαίρα στο άλλο.

Καλλιόπη ( καλή + ωψ= η έχουσα όμορφα μάτια), η μεγαλύτερη και η ευγενέστερη. Προστάτης των καλών τεχνών, της επικής ποίησης και ρητορικής.κρατούσε δυο βιβλία στο ένα χέρι και μια πένα στο άλλο.

Τερψιχόρη, Μελπομένη, Ερατώ Πολύμνια

Τερψιχόρη ( τέρπω+ χορός = η τέρπουσα δια του χορού). Προστάτευε το χορό, την άρπα και την παιδεία.

 Η Μελπομένη ήταν προστάτιδα της τραγωδίας, της ρητορικής και της μουσικής μελωδίας. Είχε ανακαλύψει τη βάρβιτο ( αρχαία κιθάρα). Τη ζωγράφιζαν κατώντας τραγική προσωπίδα.

Ερατώ, η ευρέτρια των ερωτικών ποιημάτων και προστάτιδα του γάμου. Τη ζωγράφιζαν με στεφάνι από τριαντάφυλλα.

Πολύμνια, η Μούσα των θεϊκών ύμνων, των τραγουδιών προς τιμήν των θεών και των ηρώων. Τη ζωγράφιζαν συνήθως με στεφάνι στα μαλλιά από μαργαρίτες και έδειχναν να ρεμβάζει.

Κλειώ, Ευτέρπη, Θάλεια

   

    Κλειώ (κλέος = δόξα), η Μούσα της επικής ποίησης ( ηρωικές πράξεις)  και της ιστορίας.  Απεικονιζόταν με ένα ρολό περγαμηνών ή ομάδα από πλακίδια και με δάφνινο στεφάνι. Κρατούσε και σάλπιγγα.

 

    

    
    Ευτέρπη, αποκαλούμενη η Δωρήτρια της Ευχαρίστησης, όταν αργότερα οι ποιητές όρισαν ρόλους σε κάθε μία από τις Μούσες, αυτή ήταν η Μούσα της Μουσικής. Στους μεταγενέστερους κλασικούς χρόνους ονομάστηκε μούσα της λυρικής ποίησης και απεικονίστηκε κρατώντας έναν αυλό. Κάποιοι ισχυρίζονται πως αυτή εφηύρε τον αυλό ή διπλό φλάουτο.

    Θάλεια ( θάλλω= βλασταίνω), προστάτιδα των συμποσίων και της ευπρεπούς και κόσμιας ευθυμίας.Είχε στην προστασία της τη βουκολική ποίηση, τα σημερινά μας δημοτικά τραγούδια.Την ζωγράφιζαν καρτώντας ποιμενικό ραβδί ή μάσκα χαμογελαστή και στεφάνι από κισσό.

Ο Ησίοδος και τα έργα του

     Ο Ησίοδος υπήρξε ο δεύτερος σε σπουδαιότητα αρχαίος ποιητής μετά τον Όμηρο.

   Γεννήθηκε στην Άσκρη της Βοιωτίας, όπου κατέφυγε ο πατέρας του από την αιολική Κύμη της Μικράς  Ασίας. Η ημερομηνία της γέννησής του δεν είναι γνωστή. Υπολογίζεται ότι έζησε γύρω στο 700 ή 800 π.Χ.

     Έργα του Ησίοδου είναι:

   Έργα και Ημέραι :   όπου ο Ησίοδος κάνει λόγο για τα ηθικά διδάγματα που πρέπει να ακολουθούν οι άνθρωποι. Επίσης δίνει συμβουλές στους αγρότες για την καλλιέργεια της γης και αναφέρει πως η εργασία είναι ο μόνος δρόμος που εξασφαλίζει την επιτυχία. Αναφέρει ότι καμία εργασία δεν είναι ντροπή, ντροπή είναι να μη δουλεύει κανείς. 

   Στο ίδιο έργο δίνει ακόμα συμβουλές για ναυτιλιακά, εμπορικά και γεωργικά έργα, καθώς και για τον γάμο, την ανατροφή των παιδιών, προσπαθώντας να προτρέψει τον άνθρωπο να γίνει πιο καλός και πιο ενάρετος.

Θεογονία: είναι έπος, δηλαδή μεγάλο αφηγηματικό ποίημα, αποτελούμενο από 1.022 στίχους και αναφέρεται στη γέννηση των Θεών. Είναι μια σημαντικότατη πηγή πληροφοριών για την Ελληνική Μυθολογία.

Κατάλογος Γυναικών ή Ηοίαι , σ’ αυτό το έργο του  εξυμνούνται θνητές που έκαναν θνητά παιδιά από αθάνατους θεούς. 

    
•Στο έργο του Ασπίς, γίνεται λόγος για την μονομαχία του Ηρακλή και του Κύκνου, γιου του Άρη. Περιγράφεται  κυρίως η ασπίδα του Ηρακλή που ήταν κατασκευασμένη από τον Ήφαιστο.

Ησίοδος, Πίνδαρος και Μούσες

Ο Ησίοδος, αρχαίος Έλληνας ποιητής του διδακτικού έπους, (750-700 π.Χ.) ο οποίος γεννήθηκε και πέθανε στην Άσκρα  της Βοιωτίας, στο έργο του Θεογονία μας δίνει πληροφορίες για τις Μούσες και πως αυτές του χάρισαν το δώρο της ποίησης. Το πιο κάτω απόσπασμα της Θεογονίας αναφέρεται στις Μούσες αλλά και στην συνάντησή τους:

  " ......Δώστε ν’ αρχίσουμε απ’ τις Ελικώνιες τις Μούσες το τραγούδι, που βασιλεύουνε στο μέγα κι άγιο βουνό, τον Ελικώνα, κι ολόγυρα απ’ την κρήνη τη μελάνυδρη*  στήνουν χορό με τα’ απαλά τους πόδια κι’ απ’ το βωμόν ολόγυρα του τρανοδύναμου του Γιου του Κρόνου. Συχνά, σα λούσανε το ατάλικο κορμί με νάμα από τον Περμησό, ή απ’ την Ιπποκρήνη ή απ’ τον άγιο Ολμειό, στήσαν χορούς ωραίους, λαχταριστούς, πάνω στην άκρη του Ελικώνα κορυφή….......

.........Αυτές λοιπόν διδάξαν στον Ησίοδο κάποτε τ' ωραίο τραγούδι, σαν έβοσκε τα πρόβατα κάτου απ' τον άγιο Ελικώνα, και τούτα πρώτα - πρώτα οι θέαινες μου παν τα λόγια οι Μούσες, του Δία που κρατάει την καταιγίδα οι Ολύμπιες κόρες: "Χοντράνθρωποι τσοπάνηδες, κακές ντροπές ολόκορμοι, κοιλιές μανάχα! Ξέρουμε ψέμματα να λέμε όμοια μ' αλήθειες, μα ξέρουμε μαθές αν θέλουμε κι αλήθειες να ιστορούμε". Έτσι του Δία του μεγάλου οι κόρες είπαν με τ΄αλάθευτό τους στόμα και μου δώσανε τη χάρη σκήπτρο εξαίσιο, δάφνης μεγαλόβλαστης κλαρί να δρέψω και το θεσπέσιο μου ενέπνευσαν τραγούδι, να μπορώ να ψάλλω κι όσα στο μέλλον θα γεννούν κι όσα περάσαν. Και με πρόσταξαν να ανυμνώ και τη γενιά των μακαρίων που αιώνια ζούνε κι αυτές τις ίδιες πρώτα - πρώτα και στερνά πάντα να ψάλλω.........."

Ο Πίνδαρος (522 – 443 π.Χ.) ο μεγάλος Θηβαίος λυρικός ποιητής, όταν ήταν παιδί επισκέφτηκε τον Ελικώνα, Κουρασμένος από το περπάτημα, ξάπλωσε κάτω από ένα δέντρο και εκεί τον πήρε ο ύπνος. Όταν ξύπνησε διαπίστωσε ότι στα χείλη του είχαν κάνει οι μέλισσες μια κερήθρα. Σύμφωνα πάντα με τον Πίνδαρο, η κερήθρα στα χείλη του ήταν έργο των εννέα Ελικωνιάδων Μουσών, μ’ αυτό τον τρόπο του έδωσαν το χάρισμα του δημιουργού ποιημάτων.
* η  μελάνυδρη κρήνη είναι η πηγή Αγαννίπη. Αναφέρεται έτσι επειδή ο πυθμένας της ήταν σκούρος από τις σκουρόχρωμες πέτρες που είχε.